یادی از دکتر علی‌اکبر ریاضی، استاد مسلم حقوق و فن وکالت

وداع با چهره ماندگار شرف و انسانیت

اواخر سال ۲۰۲۲ میلادی، جامعه حقوقی ایران و عرصه بین‌المللی، یکی از درخشان‌ترین، باسوادترین و شریف‌ترین نوابغ خود را پس از یک دوره دو ساله مبارزه با بیماری از دست داد. دکتر «علی‌اکبر ریاضی»، استاد مسلم دادخواهی و دفاع در محاکم، رخ در نقاب خاک کشید؛ مردی که برای من نه تنها یک استاد، بلکه تجلی بی‌نظیر شرف، انسانیت، پاکدامنی و هوش سرشار بود. بیش از چهار سال افتخار شاگردی در محضر ایشان، نقطه عطفی در زندگی حرفه‌ای و شخصی بنده بود. بی‌اغراق و با باوری قلبی عرض میکنم که هرآنچه امروز در عرصه حقوق، وکالت و هنر دفاع می‌دانم و دارم، وام‌دار آموزه‌های این مرد بزرگ است؛ آموزه‌هایی که در هیچیک از دانشگاه‌های ایران، آمریکا و ترکیه نظیر آن را نیافتم

پیشینه تحصیلی؛ راز نگاه تحلیلی استاد

برخلاف بسیاری از حقوق‌دانان که مسیری صرفاً سنتی را در آموزش طی می‌کنند، دکتر ریاضی از پیشینه تحصیلی منحصربه‌فردی برخوردار بودند. ایشان پیش از ورود به عرصه حقوق، کارشناسی خود را در رشته «ادبیات انگلیسی» و کارشناسی ارشد را در رشته «زبان‌شناسی» به پایان رسانید و سپس به اخذ درجه دکتری در رشته «حقوق» نائل آمد. همین تسلط بر ادبیات و زبان‌شناسی بود که به قلم او در نگارش لوایح، عمقی بی‌نظیر و به نگاهش، دقتی موشکافانه و تحلیلی می‌بخشید. او کلمات را می‌شناخت و از آن‌ها به عنوان برنده‌ترین سلاح در دادگاه‌ها استفاده می‌کرد

کتاب فن وکالت؛ میراثی برای جامعه حقوقی

کتاب برجسته ایشان با عنوان «فن وکالت به عنوان حرفه‌ای مستقل در طیف مشاغل حقوقی»، حاصل بیش از سه دهه تلاش فشرده و تجربه عملی در امر دفاع در محاکم است. این کتاب که در سال ۲۰۱۰ میلادی به عنوان «اثر برگزیده حقوقی» معرفی شد. استاد در این کتاب، خط بطلانی بر آموزش‌های صرفاً آکادمیک و زائد می‌کشند و به صراحت بیان می‌کنند که وکیل، برخلاف سایر شاغلان حرفه حقوقی (مانند قاضی)، نمی‌تواند بی‌طرف باشد. وکیل از علم حقوق به عنوان عنصری ضروری در مجموعه فنون وکالت برای «پیروزی در دعوا» استفاده می‌کند

دکتر علی‌اکبر ریاضی، مردی خوش قلب، دقیق، باهوش و استراتژیستی بی‌بدیل بود که اداره دعوا را یک تخصص چند بعدی می‌دانست. اگرچه امروز جای خالی ایشان در میان ما به شدت احساس می‌شود، اما مکتب فکری، استراتژی‌های دفاعی و شرافت حرفه‌ای او در قلب و ذهن شاگردانش و در سطر سطر کتاب‌هایش زنده است

یادشان گرامی

فرزاد قدس

وکیل دادگستری

عضو کانون وکلای انگلستان و ولز

لندن – تابستان 2026